Oleh: Bernard Saw

Industri penternakan ayam pedaging di Malaysia sedang melalui proses transformasi yang ketara. Menurut Penasihat Teknikal Persekutuan Penternak Haiwan Malaysia, Dr. Chin How Cheong, semakin ramai pengusaha mula beralih daripada sistem ternakan terbuka tradisional kepada sistem yang lebih moden seperti lantai berpalang dan sistem kawalan persekutuan dengan pengudaraan terowong. Peralihan ini mencerminkan komitmen industri terhadap peningkatan kualiti dan kecekapan pengeluaran.

Walaupun sistem ternakan terbuka atau separa tertutup masih dikekalkan untuk penternakan ayam pedaging berwarna atau baka tradisional, trend terkini menunjukkan peningkatan dalam penggunaan sistem penternakan bebas sangkar bagi ayam pengeluar telur komersial.

Pengurusan Kualiti Udara yang Efektif

Perkembangan ini menandakan satu langkah positif ke arah amalan penternakan yang lebih bertanggungjawab dan mampan. 

Dalam satu seminar persatuan penternakan ayam semasa Pameran Ternakan Malaysia Antarabangsa, Dr. Chin How Cheong menekankan kepentingan pengurusan kualiti udara yang efektif. 

Beliau menjelaskan bahawa zarah terampai di ladang ayam sebenarnya merupakan campuran bahan kering dan lembap yang terdiri daripada najis, bulu, makanan, sel kulit dan mikroorganisma. Habuk ini berpotensi menjadi pembawa virus dan kulat yang boleh menyebabkan penyakit berjangkit, seterusnya menjejaskan kesihatan ayam dan pekerja ladang. 

Lim Chin Soo (dari kiri), Yap Teow Chong, Chin How Cheong dan Noor Farida menjawab soalan semasa sesi soal jawab di persidangan tersebut.

 

Untuk menangani isu ini, Dr. Chin mencadangkan pelaksanaan beberapa langkah praktikal termasuk penggunaan penapis udara, sistem semburan, pencuci udara, serta teknologi pengionan elektrostatik. Pengamalan biosekuriti yang baik bukan sahaja dapat mencegah penyakit, malah mampu meningkatkan kesihatan dan produktiviti ayam sambil mengurangkan risiko jangkatan saluran pernafasan dalam kalangan pekerja.

Pengurusan Biofilem dan Langkah Pencegahan

Biofilem yang terbentuk oleh komuniti mikroorganisma merupakan satu lagi cabaran  penting dalam industri penternakan ayam. Dr. Chin menjelaskan bahawa hampir semua patogen berkeupayaan membentuk biofilem, terutamanya dalam kawanan ayam yang dijangkiti penyakit pernafasan seperti Pasteurella dan Mycoplasma. 

Pembentukan biofilem ini mungkin berkaitan dengan penambahan ubat-ubatan atau nutrien dalam sistem bekalan air, atau penggunaan antibiotik dan bahan pencuci pada kepekatan di bawah Paras Kepekatan Perencatan Minimum. 

Sebagai langkah pencegahan, beliau mencadangkan  pembersihan menyeluruh ladang ayam disertai penggunaan bahan penghalang penderiaan kuorum seperti peptida dan metabolit tumbuhan, serta pertimbangan terhadap penggunaan inokulan mikrob.

Peningkatan Prosedur Biosekuriti

Banyak ladang ayam telah melaksanakan langkahlangkah biosekuriti asas seperti prosedur pencucian kenderaan sebelum memasuki kawasan ladang. 

Namun, Dr. Chin menegaskan bahawa pencucian terbuka sahaja tidak mencukupi untuk memastikan keberkesanan optimum. Beliau mencadangkan penggunaan sistem cucian separa tertutup atau cucian dua peringkat yang lebih komprehensif. 

Syarikat Meng Kee Poultry (M) Sdn Bhd memasang sistem pengudaraan terowong di rumah ayam, menggunakan 56 unit lipas untuk memastikan pengaliran udara dan kawalan persekitaran yang baik. (Gambar: Facebook syarikat Denmark SKOV)

 

Tambahan pula, pemasangan penghadang habuk di sekeliling kawasan dan penyediaan laluan tertutup antara rumah ayam dapat mengurangkan pencemaran habuk dengan lebih berkesan.

Cabaran Perlesenan dan Penyelesaian 

Dr. Yap Teow Chong, seorang lagi Penasihat Teknikal Persekutuan Penternak Haiwan, berkongsi pandangan mengenai cabaran yang dihadapi dalam mendapatkan kelulusan operasi ladang ayam. Walaupun ayam merupakan komponen penting dalam keselamatan makanan negara, sesetengah pihak berkuasa tempatan masih menunjukkan keraguan dalam meluluskan operasi ladang ayam berikutan kebimbangan mengenai serangga, jerami dan masalah bau. 

Beliau menekankan bahawa pengusaha perlu memastikan pengurusan persekitaran ladang yang baik untuk mendapatkan lebih banyak sokongan. Pengurusan sisa buangan ladang yang efektif merupakan faktor kritikal dalam memastikan kelestarian industri ini. 

Dr. Yap juga mendedahkan penyertaannya dalam program perintis yang membincangkan penyelesaian kepada masalah sedia ada bersama pegawai daerah dan pihak berkuasa tempatan, menyatakan keyakinan bahawa jalan penyelesaian dapat dicapai melalui penyelarasan yang berterusan. 

Transformasi industri penternakan ayam Malaysia menuju ke arah sistem yang lebih moden dan mampan memerlukan komitmen berterusan daripada semua pihak terlibat. Dengan pendekatan holistik yang menggabungkan teknologi terkini dan amalan terbaik, industri ini berpotensi untuk mencapai standard kualiti yang lebih tinggi sambil mengekalkan kelestarian alam sekitar.